Үкімдер

Бұл іс тараптар арасындағы бітімгершілік келісімнен кейін Халықаралық арбитраж орталығы (IAC) шығарған арбитраждық шешімнің түсіндірмесін тану және орындау туралы АХҚО Сотына берілген өтінішке қатысты болды. Арбитраждық трибунал бітім шарттарын бекітіп, жауапкерлер талаптарды орындамаған жағдайда талапкерге төленбеген берешек үшін олардың бірлескен жауаптылығын көздеді. АХҚО Соты өтінішті негізді деп тауып, арбитраждық шешімнің түсіндірмесін тану және орындау туралы шешім шығарып, жауапкерлерден талапкер пайдасына 14 168 711 теңге өндіріп алу туралы бұйрық берді, сондай-ақ оларға орындау туралы бұйрыққа қарсы 14 күн ішінде күшін жою туралы өтініш беру құқығын сақтап қалды.

Бұл іс талапкердің талаптан бас тарту туралы өтініш беруінен және тараптардың іс жүргізуге қатысты келісімге келуінен кейін аяқталды. Соның нәтижесінде сот даудың мәнін қарастырған жоқ және талап бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы ұйғарым шығарды. Осылайша, тараптардың құқықтары мен міндеттері жөнінде мәні бойынша сот шешімі қабылданбастан, сот талқылауы аяқталды.

Бұл іс жобалау, құрылыс және жабдықтарды жеткізу жөніндегі шарттан туындаған құрылыс дауына байланысты Халықаралық арбитраж орталығының арбитраждық шешімін тану және орындау туралы өтінішке қатысты болды. Арбитраждық трибунал жауапкердің қарсы талабын негізінен қанағаттандырып, талапкерге орындалмаған жұмыстар мен жеткізілмеген жабдықтар үшін төленген елеулі аванстық төлемдерді, сондай-ақ жобаға байланысты әртүрлі шығындарды және құрылыс ақауларын түзетуге жұмсалған шығындарды өтеуді міндеттеді, алайда шарттық айыппұлдарды, айыптарды және кейбір заңгерлік шығындарды өндіріп алу туралы талаптарды қанағаттандырудан бас тартты. АХҚО Соты арбитраждық шешімді заңды әрі негізді деп танып, оны тану және орындау туралы шешім шығарды, сондай-ақ талапкерлерге орындау туралы сот бұйрығының күшін жою жөнінде өтініш беру үшін 14 күн мерзім берді.

Бұл іс АХҚО жанындағы Халықаралық арбитраж орталығының (IAC) арбитраждық шешімінің күшін жою туралы қарыз алушының талабына қатысты болды. Арбитраждық шешіммен қарыз алушыдан есептелген несие пайызы ретінде 242,8 миллион теңге өндіріп алу міндеттелген болатын. Талапкер арбитр тараптар ұсынбаған мән-жайға, яғни қарыз сомасын азайту туралы келісім болған деген тұжырымға сүйеніп шешім шығарғанын және осы арқылы арбитраждың қарауына берілген мәселелер шегінен шыққанын мәлімдеді. Алайда АХҚО Соты арбитрдің қорытындылары арбитражға ұсынылған даудың шеңберінде жасалғанын, талапкер іс жүзінде шешімнің процессуалдық заңдылығын емес, оның мәні бойынша дұрыстығын даулағанын атап өтіп, талапты қанағаттандырудан бас тартты және арбитраждық шешімнің орындалуын күшінде қалдырды.

«iKapitalist Ltd» жеке компаниясы ХАО Арбитражының №39/2023 ісі бойынша шығарылған арбитраждық шешімді тану және орындау туралы өтінішпен АХҚО Сотына жүгінді. Іс «ABN Alyans» ЖШС-нің және екі жеке кепілгердің өтелмеген берешегіне, сондай-ақ онымен байланысты қаржылық міндеттемелерге қатысты болды. Арбитраждық шешімді зерделегеннен кейін сот өтінішті негізді деп тауып, жауапкерлерден қарыз сомасын, шарттық айыппұлдарды, заңгерлік өкілдік шығындарын және арбитрдің сыйақысына байланысты шығындарды ортақ (бірлескен) тәртіппен өндіріп алу туралы шешім қабылдады. Сонымен қатар, сот арбитраждық шешімді мәжбүрлеп орындауға рұқсат беріп, жауапкерлерге орындау туралы сот бұйрығының күшін жоюды сұрап өтініш беру үшін 14 күн мерзім белгіледі.

Талапкер әлеуметтік желілерде беделге нұқсан келтіретін жарияланымдар жасау арқылы бітімгершілік келісімді бұзғаны үшін жауапкерден өндірілетін соманы USD 100 000-нан USD 5 000 000-ға дейін ұлғайту мақсатында АХҚО Сотының шешіміне шағымдануға рұқсат сұрады. Талапкер бірінші сатыдағы судьяның Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 297-бабын негізсіз қолданып, шартта көзделген айыппұл мөлшерін азайтқанын және залалдарды дәлелдеуге қатысты дәлелдеу ауыртпалығын қате бағалағанын алға тартты. Алайда АХҚО Соты судья өз өкілеттігін заңды әрі орынды жүзеге асырғанын, апелляцияның табысты болу мүмкіндігі жоқ екенін және бастапқы шешімнің міндетті сот прецедентін қалыптастырмайтынын атап өтіп, апелляция беруге рұқсат беруден бас тартты.